> Ongeschoold autist is begaafd verteller

Xavier Moktar (26) is een wandelende paradox.Zijn Noord-Afrikaanse familienaam ten spijt, is hij zo Bredaas als Markwater. Geboren in het oude Ignatiusziekenhuis, groeide hij op in de Wisselaar. Zijn moeder, Ingrid Dhaenens, runde jarenlang café De Potkan aan de Havermarkt.

De zachte g heeft ie niet van zijn Algerijnse vader. Maar dat alles is niet Xaviers wonderlijkste paradox.

Behept met 'n autistische stoornis die zijn concentratievermogen danig dwarsboomt, taalde hij nooit naar lezen, noch naar schrijven. En door zijn indertijd volstrekt onhandelbare gedrag, kan hij nu op niet meer opleiding dan enkele maanden brugklas bogen. Niettemin ligt vandaag de jeugdroman Een nieuwe start in de boekhandel, Moktars schrijversdebuut.

Om het beestje maar meteen bij de naam te noemen: de voormalige probleemjongere is - zijn stilistische onervarenheid daargelaten - allesbehalve een onbeholpen zondagsschrijver.

Xavier Moktar: 'Ik wilde een boek schrijven dat elke jongen in de gevangenis wil lezen.'

  
Dat de ongeletterde autist onmiskenbaar literaire aanleg heeft, is het verrassendste facet van zijn paradox. Het op zijn eigen jeugdervaringen gebaseerde, maar grotendeels gefantaseerde avontuur verraadt zijn vertelkunst: vlotte pen, gevoel voor spanningsopbouw, oog voor detail en het vermogen feitelijkheid als vanzelf in fictie om te zetten. Bovendien maken zijn (vier) hoofdpersonages - vanuit een jeugdgevangenis naar de Walletjes ontsnapt - een zekere psychologische ontwikkeling door. Er moet nog veel aan geschaafd worden - een neerlandica corrigeerde alvast zijn spelfouten - maar het talent is er. Plus de drive: "Ik heb zeven nieuwe boeken in m'n hoofd. Van mijn tweede boek zijn nu acht hoofdstukken af."

Moktar - die als autist vaak zwaar door zijn overprikkelde hersenen gepijnigd wordt - ontdekte zijn schrijverschap in het najaar van 2009. Hij had er een turbulente jeugd vol aanhoudingen, crisisopvang, psychiatrische jeugdzorg, ondertoezichtstelling, gesepareerd celverblijf en tweemaal opsluiting in een jeugdgevangenis opzitten. Zijn psychische verwarring kuurde hij volledig op zijn almaar wisselende omgeving uit; nergens was hij te handhaven. Dat zijn stoornis pas laat werd gediagnosticeerd, verlengde zijn geestelijke ontreddering. Maar toen de oorzaak van z'n onmogelijke gedrag eenmaal was vastgesteld, werd hij niet langer als crimineel beschouwd en kon Xavier aan een lange reeks therapieën beginnen. Die gaven hem - eindelijk - inzicht in zichzelf.

"Bij een autist gaan er allerlei dingen fout in zijn leven en hij weet niet hoe dat komt. Het voelt alsof je verdwaald bent in een wereld die je niet begrijpt. Maar ook veel andere jongeren hebben enkel negatieve gevoelens over zichzelf. Je voelt alleen maar onvrede en weet niet wat je moet doen."

In de zomer van 2009 bezocht Xavier een van zijn oude jeugdgevangenissen. Hij raakte er in gesprek met een jonge delinquent, die hij met zijn nieuwe zelfinzicht moed kon inspreken. Daarmee brak zijn idealisme door. Het voertuig daarvoor vond hij enige weken later:

"Ik wilde een positief, inspirerend en opbeurend verhaal vertellen. Een toegankelijk boek dat jongeren in de gevangenis graag willen lezen."

Het werd Een nieuwe start. In meer dan één opzicht.

- Jeugdroman (vanaf 15 jaar)
- € 18,95
- 200 pagina's
- Uitgeverij Free Musketiers. Verkrijgbaar bij Selexyz Gianotten Breda (Barones) en via www.bol.com. 

Bron: www.BNDeStem.nl
Auteur: Leo Nierse
Foto Frank Poppelaars / het fotoburo